تبلیغات
شیمی تجزیه - پرتو نگاری با اشعه گاما (2)

پرتو نگاری با اشعه گاما (2)

نویسنده :احمد قسمی
تاریخ:جمعه 18 شهریور 1390-10:22 ق.ظ

خطر تشعشع
× تماس کوتاه مدت با اشعه با دُز کم ممکن است خطرات و صدمات جدی بوجود نیاورد .اما تماس کوتاه مدت با دُز زیاد حتماًفرد را دچار صدمات قطعی (سوختگی ، عقیمی و مرگ )خواهد کرد.
× در تماس زیاد ممکن است تغییرات شدیدی در بیولوژی بدن بوجود آید .
× عوارض قرار گرفتن در معرض تشعشع در دراز مدت موجب ریزش مو ، عقیم شدن ،کم خونی و نهایتاً منجر به مرگ می شود .
× اشعه در تماس با انگشتان ممکن است باعث سوختن آنها شده که عواقب سرطانی بوجود آورده و نهایتاً منجر به قطع انگشتان خواهد شد .

روشهای تقلیل مقدار تماس با اشعه :
ü کم نمودن مقدار تشعشع در محیط پرتو نگاری
ü کاهش زمان کار در محیط پرتو نگاری
ü افزایش فاصله با منبع تولید پرتو

هیچ حفاظی نمی تواند کاملاً مانع نفوذ اشعه گردد ولی می تواند مقدار نفوذ آن را کاهش دهد .
پرتو نگاری باید با رعایت موارد زیر ، هنگامی صورت پذیرد که کلیه کارهای دیگر خاتمه پذیرفته باشند :
1. کلیه پرسنل سایت موظفند بر اساس موارد مندرج در پروانه پرتونگاری عمل نمایند .
2. تجهیزات و وسایل پرتوزا ( وسایل پرتونگاری ) باید توسط افراد
radiation protection officer) r.p.o) مجاز جهت انجام موارد ایمنی در استفاده از اشعه که دارای تاییدیه از هیئت نظارت بر فعالیت های اتمی ( سازمان انرژی اتمی ) می باشند، راه اندازی و بکارگرفته شوند .
3. استفاده از مواد پرتوزا باید تحت نظارت مستقیم افراد r.p.o صورت پذیرد . این کار باید در شیفت شب کار انجام گرفته و تحت هیچ شرایطی مواد پرتوزا نباید بدون حضور نفرات r.p.o مورد استفاده قرار گیرند .
4. افراد r.p.o مسئول تهیه پرانه کار می باشند .
5. محل دقیق و زمان دقیق انجام پرتونگاری باید در پروانه پرتونگاری دقیقاً ذکر شده باشد .
6. پروانه پرتونگاری تا حصول اطمینان از خروج کلیه افراد بجز افراد پرتونگار از محوطه انجام کار نباید صادر شود .
7. پروانه پرتونگاری که جهت پرتونگاری در محلهای دیگر سایت صادر شده، به جهت جلوگیری از ورود افراد غیرمجاز ( افرادی غیر از افراد پرتونگار ) به محوطه های محافظت شده جهت پرتونگاری باید بازبینی و در صورت لزوم لغو گردند .
8. راه پله ها ، نردبان ها و سایر راههایی که می تواند باعث دسترسی به منطقه پرتونگاری گردند باید مصدود شده و علائم هشدار دهنده پرتونگاری در محل نصب گردد .
9. کلیه افراد شاغل در قسمت پرتونگاری باید مجهز به وسایل نشان دهنده میزان اشعه (از قبیل فیلم بج ، دُزیمترفرمولوسیناش ، دُزیمتر قلمی ،یک دُزیمتر هشدار دهنده محیطی برای افراد و یک دزیمتر محیطی برای گروه ) باشند .
10. هنگامی که ایزوتوپ های رادیواکتیو ( مواد رادیواکتیو ) در سایت نگهداری میشوند ، کانتینر یا بشکه تایید شده جهت نگهداری این مواد باید در جایی دور از مسیر عبور و مرور عادی نگهداری شود .
11. بشکه محتوی مواد رادیواکتیو باید در محاصره یک حصار حفاظتی قفل شده قرار داشت باشد .
12. موقعیت و طراحی کانتینرهای نگهداری این مواد باید دارای تاییدیه کارفرما باشد .
13. فقط افرادی که در پروانه رادیوگرافی مورد تایید قرار گرفته اند مجاز به کار در محدوده انجام پرتونگاری می باشند.
14. اطراف ناحیه تحت کنترل علائم و چراغ های هشدار دهنده نصب شود .و به وسیله نوار خطر محصور گردد.
15. بهترین انبار مواد رادیواکتیو در زیرزمین می باشد .
16. حمل و نقل چشمه پرتوزا از محلی به محل دیگر فقط توسط کارکنان پرتونگاری صورت پذیرد .
17. پرتونگار علاوه بر مطالعه و آگاهی وضعیت اضطراری ، یک نسخه از این دستورالعمل را باید همراه داشته باشد .
18. مشخصات فنی بر روی محموله های مواد پرتوزا درج و نصب گردد که شامل موارد زیر می باشد :
ü نوع چشمه
ü میزان پرتوزایی در تاریخ تحویلی
ü شاخص حمل ونقل
ü نام مسئول تحویل گیرنده         ü علائم هشدار دهنده
ü آدرس فرستنده


محل نگهداری دوربین رادیوگرافی :
ü مشخصات اتاقک محل دوربین ( source pit ) باید دارای ابعادی حدوداً 2*2 متر مربع بوده که دیوارهای آن با آجر و پلاستر سیمان به ضخامت حداقل 300 سانتیمتر و دارای درب و قفل مناسب باشد ساخته شود .
ü موقعیت استقرار اتاقک محل نگهداری دوربین در محلی از سایت که بیشترین فاصله را با تاسیسات داشته و دارای کمترین رفت آمد در آن محل باشد قرار داده شود .
ü چاله ( pit ) محل نگهداری دوربین دارای عمق 120 سانتیمتر و قطر حدود 40 سانتیمتر دارای جداره فلزی و بتونی محافظ و با درب فلزی و قفل باشد .
ü آهنگ پرتو دهی در سطح خارجی اطاقک نباید در فاصله یک متری از 5/2 میکرو سیورت در ساعت تجاوز نماید .
ü علامت خطر اشعه رادیواکتیو روی درب و دیوارها حک ونصب شود .
ü دوربین ، محفظه آن و انبار چشمه هنگام عدم استفاده باید قفل باشد.

محدوده و مرز نواحی ممنوعه ،کنترل شده و تحت نظارت در عملیات پرتونگاری :

1 – ناحیه ممنوعه :
هر محلی که آهنگ پرتو دهی بیش از 2 میلی سیورت در ساعت باشد . حضور کلیه افراد در این ناحیه ممنوع است . فقط در موارد خاص در صورتیکه اطمینان حاصل شود که

مجموع dose دریافتی از 50 میکرو سیورت تجاوز نخواهد کرد حضور پرتونگاران با برنامه ریزی صحیح و دقیق بلامانع است .

2 – ناحیه کنترل شده :
اطراف منطقه ای که آهنگ پرتودهی از 5/7 میکروسیوت در ساعت تجاوز می کند باید توسط موانع فیزیکی به عنوان مرز ناحیه کنترل شده مشخص گردد در این منطقه حضور افراد غیر پرتونگار ممنوع است .


3 – ناحیه تحت نظارت :
اطراف منطقه ای که آهنگ پرتودهی از 5/2 میکروسیوت در ساعت تجاوز می کند و کمتر از 5/7 میکروسیورت برساعت است ، باید مشخص گردد ایجاد موانع فیزیکی در روی مرز ضرورت ندارد اما پرتونگاران باید مراقب باشند که افراد حاضر در این ناحیه بطور ناگهانی وارد ناحیه کنترل شده نشوند .

4 – ناحیه آزاد :
اطراف مناطقی که آهنگ پرتو دهی از 5/2 میکروسیوت بر ساعت کمتر باشد