تبلیغات
شیمی تجزیه - پرتو نگاری با اشعه گاما (1)

پرتو نگاری با اشعه گاما (1)

نویسنده :احمد قسمی
تاریخ:جمعه 18 شهریور 1390-09:56 ق.ظ

پرتو نگاری با اشعه گاما

پرتو نگاری به عملیاتی گفته می شود که پس از اتمام جوشکاری جهت تست جوش صورت می گیرد . به لحاظ نوع کار که با استفاده از عملیات رادیواکتیو صورت می گیرد ، باید دقت خاصی اعمال گردد تا افراد شاغل در این بخش و نیز افراد عادی از هر نوع خطری مصون بمانند .
پرتوهای یون ساز اثرات مخرب و زیان باری به صورت مستقیم وغیر مستقیم بر انسان دارند که اغلب این آثار زیان بار بدون احساس درد یا اثر موضعی فوری می باشد و ممکن است حتی مدتها پس از پرتوگیری بروز نماید . لذا یکی از وظایف مهم بخش ایمنی ، نظارت بر حسن انتخاب پیمانکار پرتونگار مطابق ضوابط و همچنین نظارت دائمی بر عملیات پرتونگاری در سایت و ایمن سازی شرایط می باشد.
بهترین راهنما در انتخاب شرکت پرتونگار ، امتیازات این شرکت ها می باشد که از طرف سازمان انرژی اتمی به صورت سالانه مشخص می گردد . لذا قبل از انتخاب ، می توان با کارشناسان امور حفاظت در برابر اشعه سازمان انرژی اتمی مشورت نمود.
پس از انتخاب ، مدارک زیر می بایست از سوی شرکت پرتونگار جهت بررسی صلاحیت به واحد ایمنی ارائه گردد :
1. پروانه اشتغال به کار که از سوی سازمان انرژی اتمی صادر شده و دارای شماره بهره برداری ، شماره ثبت و تاریخ به ثبت رسیدن پروانه است . معمولاً پروانه اشتغال بکار برای نخستین بار صدور به مدت 1 سال و پس از آن به مدت 3 سال دارای اعتبار می باشد .
2. معرفی نامه به همراه مدارک دوره های پیشرفته و فیزیک بهداشت مسئول شرکت پرتونگاری و مسئول فیزیک بهداشت کل
3. گواهی خرید دوربین پرتونگاری از شرکت های مجاز و یا سازمان انرژی اتمی و شناسنامه دوربین یا دوربین هایی که از سوی شرکت پرتونگاری جهت عملیات پرتونگاری به سایت منتقل خواهند شد .
لازم به ذکر است ، شناسنامه دوربین پس از به ثبت رسیدن آن در سازمان انرژی اتمی صادر می شود و حاوی اطلاعاتی نظیر مدل دوربین ، شماره سریال دوربین شماره holder سال ساخت و میزان بارگیری یا اکتیویته دوربین می باشد . (بدیهی است پس از انتقال دوربین به سایت مشخصات ارائه شده می بایست با دوربین موجود مطابقت داشته باشد .)
4 جدول کنترل کیفی دوربین که در آن زمان بار گیری و میزان ونوع اکتیویته چشمه قید شده و به امضای مسئولین ذیربط در سازمان انرژی اتمی رسیده است.
5 برگ ترخیص کالا از سازمان انرژی اتمی و همچنین گواهی حمل دوربین در صورت حمل هوایی یا قطار .
6 مدارک شناسایی و همچنین گواهی دوره مقدماتی افرادی که به عنوان پرتونگار یا کمک پرتونگار معرفی می شوند .
7 اسناد پزشکی افراد پرتونگار
8 لیست تجهیزات ایمنی که شامل جلیقه سربی ، ساق بند سربی ، دستکش سربی ، عینک سربی ، چندین
کیسه سربی ،انبر بلند 2 متری و کانتینر اضافی می باشد .
9 لیست monitoring equipment که شامل دزیمتر قلمی افراد ، هشدار دهنده ( گایگر ) برای هر نفر به همراه شماره سریال ، گواهی کالیبراسیون و تاریخ ترخیص می باشد .
10 لیست رادیو مترهای محیطی ، که به ازای هر تیم پرتونگار بایستی یک رادیومتر محیطی وجود داشته باشد ، به همراه شماره سریال ، شماره مدل ، نوع بر حسب REM یا SIVERTو همچنین گواهی کالیبراسیون معتبر .
11 دستورالعمل ها
12 نمونه فرم ها

دستورالعمل های مربوط به ایمنی پرتونگاری به طور کلی شامل دستور‌العمل‌های زیر می‌باشد که شرکت پرتونگار موظف است این دستورالعمل ها را ارائه نماید و همچنین افراد پرتونگار و مسئول فیزیک بهداشت کاملاً از آنها آگاه باشند :
ü دستورالعمل کنترل سوانح دوربین های رادیوگرافی
ü دستورالعمل آمادگی برای سوانح محتمل در عملیات پرتوگاری
ü ایمنی و حفاظت در برابر پرتوهای یون ساز
ü دستورالعمل حمل ونقل دوربین های پرتونگاری با وسایل نقلیه
ü دستورالعمل مونیتورینگ محیط


خطر تشعشع
× تماس کوتاه مدت با اشعه با دُز کم ممکن است خطرات و صدمات جدی بوجود نیاورد .اما تماس کوتاه مدت با دُز زیاد حتماًفرد را دچار صدمات قطعی (سوختگی ، عقیمی و مرگ )خواهد کرد.
× در تماس زیاد ممکن است تغییرات شدیدی در بیولوژی بدن بوجود آید .
× عوارض قرار گرفتن در معرض تشعشع در دراز مدت موجب ریزش مو ، عقیم شدن ،کم خونی و نهایتاً منجر به مرگ می شود .
× اشعه در تماس با انگشتان ممکن است باعث سوختن آنها شده که عواقب سرطانی بوجود آورده و نهایتاً منجر به قطع انگشتان خواهد شد .

روشهای تقلیل مقدار تماس با اشعه :
ü کم نمودن مقدار تشعشع در محیط پرتو نگاری
ü کاهش زمان کار در محیط پرتو نگاری
ü افزایش فاصله با منبع تولید پرتو

هیچ حفاظی نمی تواند کاملاً مانع نفوذ اشعه گردد ولی می تواند مقدار نفوذ آن را کاهش دهد .
پرتو نگاری باید با رعایت موارد زیر ، هنگامی صورت پذیرد که کلیه کارهای دیگر خاتمه پذیرفته باشند :
1. کلیه پرسنل سایت موظفند بر اساس موارد مندرج در پروانه پرتونگاری عمل نمایند .
2. تجهیزات و وسایل پرتوزا ( وسایل پرتونگاری ) باید توسط افراد
radiation protection officer) r.p.o) مجاز جهت انجام موارد ایمنی در استفاده از اشعه که دارای تاییدیه از هیئت نظارت بر فعالیت های اتمی ( سازمان انرژی اتمی ) می باشند، راه اندازی و بکارگرفته شوند .
3. استفاده از مواد پرتوزا باید تحت نظارت مستقیم افراد r.p.o صورت پذیرد . این کار باید در شیفت شب کار انجام گرفته و تحت هیچ شرایطی مواد پرتوزا نباید بدون حضور نفرات r.p.o مورد استفاده قرار گیرند .
4. افراد r.p.o مسئول تهیه پرانه کار می باشند .
5. محل دقیق و زمان دقیق انجام پرتونگاری باید در پروانه پرتونگاری دقیقاً ذکر شده باشد .
6. پروانه پرتونگاری تا حصول اطمینان از خروج کلیه افراد بجز افراد پرتونگار از محوطه انجام کار نباید صادر شود .
7. پروانه پرتونگاری که جهت پرتونگاری در محلهای دیگر سایت صادر شده، به جهت جلوگیری از ورود افراد غیرمجاز ( افرادی غیر از افراد پرتونگار ) به محوطه های محافظت شده جهت پرتونگاری باید بازبینی و در صورت لزوم لغو گردند .
8. راه پله ها ، نردبان ها و سایر راههایی که می تواند باعث دسترسی به منطقه پرتونگاری گردند باید مصدود شده و علائم هشدار دهنده پرتونگاری در محل نصب گردد .
9. کلیه افراد شاغل در قسمت پرتونگاری باید مجهز به وسایل نشان دهنده میزان اشعه (از قبیل فیلم بج ، دُزیمترفرمولوسیناش ، دُزیمتر قلمی ،یک دُزیمتر هشدار دهنده محیطی برای افراد و یک دزیمتر محیطی برای گروه ) باشند .
10. هنگامی که ایزوتوپ های رادیواکتیو ( مواد رادیواکتیو ) در سایت نگهداری میشوند ، کانتینر یا بشکه تایید شده جهت نگهداری این مواد باید در جایی دور از مسیر عبور و مرور عادی نگهداری شود .
11. بشکه محتوی مواد رادیواکتیو باید در محاصره یک حصار حفاظتی قفل شده قرار داشت باشد .
12. موقعیت و طراحی کانتینرهای نگهداری این مواد باید دارای تاییدیه کارفرما باشد .
13. فقط افرادی که در پروانه رادیوگرافی مورد تایید قرار گرفته اند مجاز به کار در محدوده انجام پرتونگاری می باشند.
14. اطراف ناحیه تحت کنترل علائم و چراغ های هشدار دهنده نصب شود .و به وسیله نوار خطر محصور گردد.
15. بهترین انبار مواد رادیواکتیو در زیرزمین می باشد .
16. حمل و نقل چشمه پرتوزا از محلی به محل دیگر فقط توسط کارکنان پرتونگاری صورت پذیرد .
17. پرتونگار علاوه بر مطالعه و آگاهی وضعیت اضطراری ، یک نسخه از این دستورالعمل را باید همراه داشته باشد .
18. مشخصات فنی بر روی محموله های مواد پرتوزا درج و نصب گردد که شامل موارد زیر می باشد :
ü نوع چشمه
ü میزان پرتوزایی در تاریخ تحویلی
ü شاخص حمل ونقل
ü نام مسئول تحویل گیرنده         ü علائم هشدار دهنده
ü آدرس فرستنده



نوع مطلب : پرتوهای یونساز