تبلیغات
شیمی تجزیه - تیتراسیون

تیتراسیون

نویسنده :احمد قسمی
تاریخ:جمعه 20 آبان 1390-10:22 ق.ظ

تیتراسیون چیست؟

روشی که توسط آن ، محلولی با غلظت مشخص به محلولی دیگر اضافه می‌شود تا واکنش شیمیایی بین دو ماده حل شده کامل گردد و سپس با استفاده از غلظت معلوم و مشخص ماده اول ، بتوان غلظت ماده مجهول را تعیین نمود ، تیتراسیون نامیده می‌شود.

 

مقدمه :

تیتر کردن از روش‌های تجزیه حجمی است. در تجزیه حجمی ابتدا جسم را حل کرده و حجم معینی از محلول آن را با محلول دیگری که غلظت آن مشخص است که همان محلول استاندارد نامیده می‌شود، می‌سنجند. در تیتراسیون محلول استاندارد به‌طور آهسته از یک بورت به محلول حاوی حجم مشخص یا وزن مشخص از ماده حل شده اضافه می‌شود.

افزایش محلول استاندارد ، آنقدر ادامه می‌یابد تا مقدار آن از نظر اکی‌والان برابر مقدار جسم حل شده شود. نقطه اکی‌والان نقطه ای است که در آن ، مقدار محلول استاندارد افزوده شده از نظر شیمیایی برابر با مقدار حجم مورد نظر در محلول مجهول است. این نقطه را نقطه پایان عمل از نظر تئوری یا نقطه هم ارزی نیز می‌گویند.

 

روش تیتر کردن :

در عمل تیتر کردن ، محلول استاندارد را از یک بورت به محلولی که باید غلظت آن اندازه گرفته می‌شود، می‌افزایند و این عمل تا وقتی ادامه دارد تا واکنش شیمیایی بین محلول استاندارد و تیتر شونده کامل شود. سپس با استفاده از حجم و غلظت محلول استاندارد و حجم محلول تیتر شونده ، غلظت محلول تیتر شونده را حساب می‌کنند.

روش تیتراسیون بیشتر در مورد تعیین غلظت اسید یا باز طی تیتراسیون خنثی شدن کاربرد دارد .

انواع تیتراسیون :

به طور کلی 4 نوع تیتراسیون داریم :

الف) تیتراسیون ساده

                 1 : اسید قوی باز قوی

                 2 : اسید قوی باز ضعیف

                 3 : اسید ضعیف باز ضعیف

                 4 : اسید ضعیف باز قوی

ب) تیتراسیون رسوبی

ج) تیتراسیون معکوس (برگشتی)

د) تیتراسیون اکسایش – کاهش

 

تیتراسیون رسوبی :

این تیتراسیون بر اساس تشکیل سریع رسوب می باشد و بیشتر برای تعیین غلظت هالوژن ها به کار می رود . در این صورت اغلب از نیترات نقره به عنوان عامل رسوب دهنده استفاده می شود . این نوع تیتراسیون ها را آرژانتومتری نیز می نامند . معروفترین روش های تیتراسیون رسوبی عبارتند از : 1- روش موهر 2- روش فاجان 3- روش ولهارد

 

روش موهر : شامل تیتراسیون یون کلر یا برم با نیترات نقره استاندارد در PH حدود خنثی و مجاورت یون کرومات به عنوان معرف است . در پایان ، رسوب قرمز آجری کرومات نقره ظاهر می گردد .

 

روش فاجان : یون کلر به وسیله ی یون نقره در مجاورت یک معرف که دارای خاصیت فلوئورسانس است ( مانند فلوروشین ) تیتر می شود . در پایان  تیتراسیون معرف جذب سطح رسوب شده و رنگ قرمز حاصل می شود . معرف به کار رفته چند قطره از محلول الکلی فلورسئین یا محلول آبکی نمک سدیم آن می باشد.

 

روش ولهارد : برای تیتراسیون یون نقره ، محلول استاندارد تیوسیانات در مجاورت یون فریک به عنوان معرف بکار می رود . برای جلوگیری از هیرولیز یون آهن ، تیتراسیون بایستی در محیط اسیدی نسبتاً قوی صورت گیرد . محصول نهایی تیوسیانات فرو است که رنگ قرمز دارد . امروزه در اغلب تیتراسیون های رسوبی ، برای تعیین نقطه پایانی از یک دستگاه همانند پتانسیومتری ، هدایت سنجی و یا اسپکتروفتومتری استفاده می شود . محلول های نیترات نقره ، عمومی ترین معرف ها برای استفاده در تیتراسیون های رسوبی می باشند .